6 phương pháp phối màu cơ bản giúp thiết kế hài hòa và chuyên nghiệp hơn

Trong thiết kế, màu sắc không chỉ để “cho đẹp”. Một bảng màu phù hợp có thể giúp poster nổi bật hơn, thương hiệu dễ ghi nhớ hơn và cảm xúc người xem cũng được dẫn dắt tốt hơn. Nhưng vấn đề là nhiều người mới học design thường chọn màu theo cảm tính. Thấy đẹp thì dùng, thấy trend thì ghép. Kết quả đôi khi nhìn cũng được, hoặc tệ hơn là mọi thứ cứ sai sai mà không biết sai ở đâu.

Vì vậy, trước khi lao vào hàng trăm bảng màu có sẵn trên Pinterest hay Behance, bạn nên hiểu những nguyên tắc phối màu cơ bản nhất. Chỉ cần nắm được 6 phương pháp dưới đây, việc phối màu cho poster, banner, social post hay slide thuyết trình sẽ dễ hơn rất nhiều.

 

1. Tìm hiểu 6 phương pháp phối màu cơ bản trong thiết kế

Màu sắc không chỉ giúp bản thiết kế đẹp hơn mà còn truyền tải cảm xúc, thông điệp và cá tính thương hiệu. Một bảng màu phù hợp có thể khiến thiết kế trở nên chuyên nghiệp hơn rất nhiều, trong khi phối màu thiếu cân bằng lại dễ làm tổng thể bị rối mắt hoặc “lệch mood”.

Khi mới bắt đầu học thiết kế, nhiều người thường bị thu hút bởi các bảng màu có sẵn trên Pinterest hay Behance mà quên mất rằng mọi palette đẹp đều được tạo nên từ những nguyên tắc phối màu cơ bản. Hiểu được nền tảng này sẽ giúp bạn chủ động sáng tạo thay vì chỉ “copy màu theo cảm tính”.

Và nếu bạn muốn thử ngay các kiểu phối màu dưới đây trên poster, social post hay CV xin việc, có thể trải nghiệm trực tiếp trên Penci với thao tác kéo thả cực dễ dùng kể cả cho người mới bắt đầu.

 

1.1 Monochromatic - Phối màu đơn sắc

Phối màu đơn sắc là phương pháp sử dụng một màu chủ đạo kết hợp với các sắc độ khác nhau của chính màu đó như tint, shade hoặc tone.

Đây là kiểu phối màu dễ áp dụng nhất vì gần như rất khó bị “lạc quẻ”. Các thiết kế theo phong cách tối giản, hiện đại hoặc luxury thường dùng monochromatic để tạo cảm giác đồng nhất và tinh tế.

Tuy nhiên, vì chỉ xoay quanh một màu nên nếu không biết cách nhấn nhá bằng typography hoặc bố cục, thiết kế có thể trở nên hơi đơn điệu. Vì vậy, nhiều designer thường kết hợp thêm khoảng trắng hoặc hiệu ứng đổ bóng để tạo chiều sâu thị giác.

 

1.2 Analogous - Phối màu tương đồng

Phối màu tương đồng là cách kết hợp các màu nằm cạnh nhau trên bánh xe màu. Thông thường, người ta sẽ sử dụng khoảng 3 màu liền kề để tạo nên tổng thể hài hòa và dễ chịu cho mắt.

Ví dụ, xanh dương - xanh ngọc - xanh lá là một nhóm màu tương đồng khá phổ biến trong thiết kế mùa hè hoặc chủ đề thiên nhiên.

Điểm cần lưu ý khi dùng Analogous là nên chọn một màu làm chủ đạo thay vì chia tỷ lệ đều cho tất cả màu sắc. Một màu chính, một màu hỗ trợ và một màu nhấn sẽ giúp thiết kế có chiều sâu và rõ trọng tâm hơn.

Đây cũng là kiểu phối màu được dùng khá nhiều trong các template mạng xã hội vì tạo an toàn, đặc biệt với người chưa có nhiều kinh nghiệm phối màu.

 

1.3 Complementary - Phối màu bổ túc trực tiếp

Complementary là phương pháp phối hai màu nằm đối diện nhau trên bánh xe màu, ví dụ như đỏ - xanh lá, vàng - tím hoặc xanh dương - cam.

Kiểu phối màu này tạo độ tương phản mạnh nên rất dễ gây chú ý. Vì vậy nó thường xuất hiện trong poster quảng cáo, banner giảm giá hoặc các thiết kế cần nhấn mạnh CTA.

Tuy nhiên, đây cũng là kiểu phối màu dễ khiến tổng thể bị “gắt” nếu dùng sai tỷ lệ. Thay vì để hai màu đối chọi ngang nhau, bạn nên chọn một màu làm chủ đạo và dùng màu còn lại như điểm nhấn để thiết kế dễ nhìn hơn.

Ngoài ra, nhiều designer thường kết hợp thêm các gam trung tính như trắng, xám hoặc be để cân bằng tổng thể màu sắc.

Một mẹo khá hữu ích là sau khi chọn được bảng màu phù hợp, bạn có thể thử trực tiếp trên Penci để xem màu sắc hiển thị thực tế trên poster, bài đăng Facebook hay story Instagram có ăn nhập với nhau hay chưa, rồi xuất file.

 

1.4 Split Complementary - Phối màu bổ túc xen kẽ

Split Complementary được xem là phiên bản dễ sử dụng hơn là Complementary. Thay vì dùng hai màu đối diện trực tiếp, phương pháp này sẽ chọn một màu chủ đạo và kết hợp với hai màu nằm cạnh màu đối diện của nó.

Ví dụ, nếu chọn đỏ làm màu chính thì thay vì phối với xanh lá trực tiếp, bạn sẽ dùng xanh lá mạ và xanh ngọc.

Điểm mạnh của Split Complementary là vẫn giữ được độ tương phản nổi bật nhưng mềm mại và cân bằng hơn. Đây là kiểu phối màu khá phù hợp cho thiết kế social media hoặc branding hiện đại vì vừa có điểm nhấn nhưng không quá chói mắt.

 

1.5 Triadic Complementary - Phối màu bộ ba

Triadic là cách phối 3 màu nằm cách đều nhau trên bánh xe màu, tạo thành hình tam giác đều. Đây được xem là một trong những phương pháp phối màu cân bằng và an toàn nhất vì các màu có sự đối lập vừa đủ để tạo điểm nhấn nhưng vẫn giữ được độ hài hòa tổng thể.

Nhiều thiết kế dành cho Gen Z hoặc các chiến dịch truyền thông trẻ trung thường áp dụng kiểu phối màu này vì tạo cảm giác năng động và bắt mắt.

Dù vậy, vì khá an toàn nên đôi lúc Triadic có thể khiến thiết kế thiếu sự khác biệt nếu dùng màu quá đều nhau. Giải pháp thường thấy là tăng giảm tỷ lệ màu hoặc thay đổi sắc độ để tổng thể có chiều sâu hơn.

 

1.6 Tetradic Complementary - Phối màu bộ bốn

Tetradic là phương pháp sử dụng bốn màu cách đều nhau trên bánh xe màu. Đây là kiểu phối màu đa dạng và nổi bật nhất nhưng cũng khó kiểm soát nhất.

Nếu dùng quá nhiều màu với tỷ lệ ngang nhau, thiết kế sẽ dễ bị rối mắt và thiếu trọng tâm. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng khi dùng Tetradic là luôn chọn một màu chính để dẫn dắt toàn bộ thiết kế, còn các màu còn lại chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ hoặc tạo điểm nhấn.

Kiểu phối màu này thường phù hợp với các thiết kế sáng tạo, sự kiện hoặc các concept cần cảm giác trẻ trung, phá cách.

 

2. Một vài lưu ý khi phối màu trong thiết kế

Thực tế, không có công thức “đúng tuyệt đối” trong phối màu. Điều quan trọng nhất vẫn là thông điệp mà bạn muốn truyền tải.

Một thiết kế dành cho thương hiệu mỹ phẩm sẽ có cách dùng màu khác hoàn toàn với poster concert hoặc banner sale. Vì vậy, thay vì cố nhồi thật nhiều màu vào cùng một layout, thì bạn hãy tập trung vào cảm xúc mà bảng màu mang lại.

Ngoài màu sắc, bạn cũng nên chú ý đến độ sáng tối và độ tương phản của thiết kế. Nếu toàn bộ layout đều quá sáng, thiết kế sẽ dễ bị nhạt và thiếu điểm nhấn. Ngược lại, dùng quá nhiều gam nóng hoặc màu đậm cũng dễ khiến tổng thể bị bí và nặng mắt.

Với người mới bắt đầu, bạn không cần dùng quá nhiều màu trong một thiết kế. Chỉ khoảng 3 - 6 màu là đủ để tạo nên một bố cục hài hòa và chuyên nghiệp hơn rồi.

Và tất nhiên, học phối màu sẽ dễ hơn nếu bạn vừa đọc vừa thực hành. Bạn có thể thử ngay các nguyên tắc trên bằng cách tự tạo poster, banner hoặc bài đăng mạng xã hội trực tiếp trên công cụ thiết kế online Penci để cảm nhận rõ cách màu sắc thay đổi cảm xúc của thiết kế như thế nào.

Xem thêm:

- 15 website phối màu online, miễn phí dành cho dân thiết kế

- Nguyên lý màu sắc trong thiết kế và những điều designer cần nắm

Penci - Tạo thiết kế dễ dàng