Tác động của sự sáng tạo đến nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới như thế nào?

Sự sáng tạo từ lâu đã được xem là yếu tố cốt lõi trong sự phát triển của con người. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại, sáng tạo không chỉ dừng lại ở nghệ thuật hay cảm hứng cá nhân, mà đã trở thành một nguồn lực kinh tế quan trọng. Từ việc thúc đẩy đổi mới, tạo ra việc làm cho đến nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, sáng tạo đang đóng vai trò ngày càng rõ rệt trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ nhìn vào cách các quốc gia trên thế giới đầu tư vào sáng tạo, những tác động cụ thể mà nó mang lại cho nền kinh tế, đồng thời phân tích vị trí của Việt Nam trong bức tranh chung đó.

1. Các quốc gia sáng tạo theo Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu

Theo các báo cáo từ Chỉ số Sáng tạo Toàn cầu (GCI), mức độ phát triển sáng tạo của một quốc gia có mối liên hệ chặt chẽ với tăng trưởng kinh tế và mức độ phát triển xã hội. Những quốc gia có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho nghệ thuật, văn hóa và giáo dục sáng tạo thường đạt được hiệu quả kinh tế cao hơn, đồng thời cải thiện mức độ bình đẳng và chất lượng cuộc sống.

Dữ liệu trong 10 năm qua cho thấy, việc đầu tư vào nghệ thuật và văn hóa không phải là chi phí, mà là một hình thức đầu tư có khả năng sinh lời rõ rệt. Các quốc gia như Anh, Úc, New Zealand và Mỹ là những ví dụ điển hình.

Top 25 quốc gia trên bảng xếp hạng Sáng tạo toàn cầu

 

Vương quốc Anh

Ảnh của Cathy Yeulet

Trong giai đoạn từ 2009 đến 2019, Vương quốc Anh đã tăng ngân sách dành cho nghệ thuật thêm 11%. Kết quả là nền kinh tế thu về khoảng 130,6 tỷ USD, với tỷ suất lợi nhuận đầu tư đạt 161%.

Không chỉ dừng lại ở con số kinh tế, nguồn tài trợ này còn tạo ra những chương trình mang tính dài hạn như Creative Careers Programme. Đây là sáng kiến giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp với các ngành công nghiệp sáng tạo như truyền hình, điện ảnh, sân khấu và âm nhạc.

Điểm đáng chú ý là Anh không xem sáng tạo như một lĩnh vực riêng biệt, mà tích hợp nó vào hệ thống giáo dục và thị trường lao động. Điều này giúp tạo ra một lực lượng nhân sự vừa có chuyên môn, vừa có khả năng đổi mới.

 

Úc

Ảnh của anotherlover

Úc là một trong những quốc gia cho thấy rõ hiệu quả của việc đầu tư vào sáng tạo. Trong cùng giai đoạn 10 năm, ngân sách nghệ thuật tăng 18%, mang lại doanh thu khoảng 58,7 tỷ USD và tỷ suất lợi nhuận đầu tư lên tới 667%.

Một khảo sát của Hội đồng Nghệ thuật Úc cho thấy 98% người dân tham gia vào các hoạt động nghệ thuật. Điều này phản ánh rằng sáng tạo không chỉ tồn tại trong ngành chuyên môn, mà đã trở thành một phần trong đời sống hàng ngày.

Đặc biệt, nhóm người trẻ có mức độ tham gia cao nhất, cho thấy tiềm năng phát triển dài hạn của nền kinh tế sáng tạo tại quốc gia này.

 

New Zealand

Ảnh của tupungato

New Zealand cũng là một trường hợp đáng chú ý khi tăng 33% đầu tư cho sáng tạo trong giai đoạn 2009–2019, với tỷ suất lợi nhuận đạt 135%.

Quốc gia này không chỉ tập trung vào đầu tư tài chính, mà còn chú trọng xây dựng các sáng kiến cộng đồng như Tháng Nghệ thuật (Arts Month). Các chiến dịch này giúp đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng, đồng thời nâng cao nhận thức về vai trò của sáng tạo trong xã hội.

Ngoài ra, nền tảng gây quỹ Boosted đã hỗ trợ hàng trăm dự án sáng tạo, cho thấy mô hình kết hợp giữa công nghệ và nghệ thuật có thể mở rộng cơ hội cho người sáng tạo.

 

Hoa Kỳ

Ảnh chụp bởi Darryl Brooks

Khác với các quốc gia trên, ngân sách liên bang dành cho nghệ thuật tại Mỹ gần như không thay đổi trong một thập kỷ. Tuy nhiên, nhờ vào nguồn lực từ các bang và tổ chức phi lợi nhuận, quốc gia này vẫn đạt tỷ suất lợi nhuận đầu tư lên tới 5.187%.

Điều này cho thấy một mô hình khác: sáng tạo không nhất thiết phải phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước. Hệ sinh thái gồm doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cá nhân có thể cùng tham gia và tạo ra giá trị kinh tế lớn.

Các tổ chức như Americans for the Arts đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển ngành công nghiệp sáng tạo tại Mỹ.

 

2. Tại sao đầu tư vào giáo dục sáng tạo lại quan trọng?

Một điểm chung của các quốc gia kể trên là sự chú trọng vào giáo dục sáng tạo. Đây là nền tảng để xây dựng lực lượng lao động có khả năng đổi mới và thích nghi với thay đổi.

Dữ liệu cho thấy số lượng bằng cấp liên quan đến nghệ thuật và sáng tạo đang tăng đều. Tại Mỹ, số lượng bằng cấp nghệ thuật tăng 7% kể từ năm 2006. Tại Anh, con số này tăng 17%, và tại Úc là 21% trong vòng một thập kỷ.

Sự gia tăng này phản ánh nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Doanh nghiệp ngày càng cần những cá nhân không chỉ có kỹ năng chuyên môn, mà còn có khả năng tư duy sáng tạo, giải quyết vấn đề và phát triển ý tưởng mới.

Đầu tư vào giáo dục sáng tạo vì thế không chỉ là đầu tư cho cá nhân, mà còn là chiến lược phát triển dài hạn của quốc gia.

 

3. Một cái nhìn thoáng qua về sự sáng tạo ở những nơi khác trên thế giới.

Không chỉ các quốc gia phát triển, nhiều khu vực khác cũng đang tận dụng sáng tạo như một động lực tăng trưởng mới.

Brazil

Brazil là một ví dụ tiêu biểu về nền kinh tế sáng tạo đang phát triển. Dù mức đầu tư không cao bằng các nước phát triển, quốc gia này vẫn ghi nhận hơn 1 triệu việc làm trong lĩnh vực sáng tạo và khoảng 200.000 doanh nghiệp hoạt động trong ngành.

Ngành sáng tạo đóng góp 2,64% GDP và tăng trưởng gần 70% trong một thập kỷ. Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực này cao hơn gấp đôi so với toàn bộ nền kinh tế.

Các ngành nổi bật bao gồm thời trang, âm nhạc, điện ảnh và truyền thông số, cho thấy sự đa dạng và tiềm năng mở rộng của nền kinh tế sáng tạo.

Châu phi

Ảnh chụp bởi Ivo Eterovic

Châu Phi là khu vực có tiềm năng lớn nhờ dân số trẻ và sự phát triển nhanh của công nghệ số. Các ngành công nghiệp sáng tạo, đặc biệt là điện ảnh, đang phát triển mạnh mẽ.

Ngành công nghiệp điện ảnh Nigeria (Nollywood) hiện là một trong những ngành lớn nhất thế giới, sản xuất khoảng 1.500 phim mỗi năm và tạo ra hơn một triệu việc làm.

Các nền tảng như Afripedia cũng đóng vai trò kết nối cộng đồng sáng tạo, giúp các tài năng tiếp cận thị trường toàn cầu và mở rộng cơ hội hợp tác.

 

Việt Nam

Tranh sơn dầu "Thiếu nữ bên hoa Huệ" - Hoạ sĩ Tô Ngọc Vân

So với các quốc gia có mức đầu tư lớn cho nghệ thuật và văn hóa, Việt Nam chưa phải là thị trường dẫn đầu về nguồn lực dành cho sáng tạo. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nền kinh tế sáng tạo tại Việt Nam đang cho thấy những tín hiệu tăng trưởng tích cực.

Theo các báo cáo về công nghiệp văn hóa, những lĩnh vực như thiết kế, quảng cáo, nội dung số, thời trang và giải trí đang đóng góp khoảng 3-4% GDP. Sự phát triển của nền tảng số, mạng xã hội và thương mại điện tử đã tạo điều kiện để nhiều cá nhân và doanh nghiệp nhỏ tham gia vào hoạt động sáng tạo, từ đó mở rộng quy mô của lực lượng lao động trong ngành này.

Một điểm đáng chú ý là sáng tạo tại Việt Nam không còn giới hạn trong phạm vi nghệ thuật chuyên nghiệp. Nó đang dần trở thành một kỹ năng cần thiết trong kinh doanh và truyền thông. Các chủ shop, freelancer hay người làm nội dung đều phải chủ động xây dựng hình ảnh, thiết kế và truyền tải thông điệp một cách hiệu quả để cạnh tranh trên thị trường.

Bên cạnh đó, các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt cũng đang có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực như âm nhạc, phim ảnh và thời trang. Điều này góp phần nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia thông qua yếu tố sáng tạo.

Tuy vậy, Việt Nam vẫn đối mặt với một số hạn chế như mức đầu tư chưa đồng đều, hệ sinh thái hỗ trợ chưa hoàn thiện và giáo dục sáng tạo còn thiếu tính ứng dụng. Dù vậy, thực tế cho thấy sự linh hoạt, khả năng tự học và thích nghi nhanh đang là những yếu tố giúp sáng tạo tiếp tục phát triển và đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế.

>> Công cụ thiết kế online Penci dành cho người Việt

 

4. Những người sáng tạo đã góp phần thay đổi thế giới

Sự sáng tạo là động lực thúc đẩy thành công ở mọi quốc gia ủng hộ nó. Cho dù đến từ nguồn vốn chính phủ hay các tổ chức độc lập, đầu tư vào nghệ thuật và văn hóa đều có tác động tích cực to lớn đến toàn bộ quốc gia. Và cùng với đó là sự phát triển, đổi mới và những ý tưởng mới mẻ sẽ định hình xã hội toàn cầu trong tương lai.

Những người đoạt giải Nobel trong quá khứ đã sử dụng sự sáng tạo của mình để giải quyết các vấn đề hiện có hoặc tìm ra những hướng đi mới. Với mức đầu tư liên tục vào nghệ thuật và văn hóa, chúng ta có thể sớm được chứng kiến ​​nhiều người đoạt giải Nobel hơn nữa.

Một số người đoạt giải Nobel về Văn học - Nghệ thuật

 

Kết luận

Sáng tạo ngày nay không còn là yếu tố phụ trợ, mà đã trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng kinh tế. Các quốc gia đầu tư vào nghệ thuật, văn hóa và giáo dục sáng tạo đều cho thấy khả năng tạo ra giá trị bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Từ những thị trường phát triển đến các nền kinh tế đang lên như Việt Nam, điểm chung là sáng tạo càng được khai thác hiệu quả thì cơ hội phát triển càng lớn.

Ở cấp độ cá nhân và doanh nghiệp, sáng tạo đang dần trở thành kỹ năng thiết yếu. Việc tận dụng tốt các công cụ hỗ trợ sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến thực thi, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia vào nền kinh tế sáng tạo trong tương lai.

Penci